Kultura żydowska po hebrajsku

Życie Żydów w Europie z dala od metropolii

Logo programu UE wspierające kulturę "Kultura 2000"
Logo Stowarzyszenia Krainy Westfalia-Lippe
Westfalen
Groningen
Lublin

Napisz do nas Kontakt |  Kalendarium: wydarzenia historyczne w skrócie Kalendarium |  Słowniczek Słowniczek |  Polecana literatura Literatura |  Odsyłacze do innych stron Odsyłacze | Dokumenty filmowe projektu Film | Dokumenty dźwiękowe projektuDźwięk |  Pomoc Pomoc |  Wersja niemiecka D  |  Wersja holenderska NL  |  Wersja polska PL  | 

  Znajdujesz się: Strona główna


Status prawny i zawody


Położenie prawne i pozycja społeczna Żydów europejskich różni się często mocno w zależności od tego na jakim terytorium władzy zamieszkiwali.

Rada żydowska - drzeworyt z 1509 r. Rada żydowska - reprodukcja drzeworytu z 1509 r.
Ilustracja: Żydowskie Muzeum Westfalii
Żydzi podporządkowani byli szczególnym prawom, które dawały im czasem więcej, czasem mniej praw, a w wielu przypadkach ograniczały ich wolność. Przez to Żydzi w Europie byli często obywatelami mniejszych praw.

Prawodawstwo żydowskie wywodzi się z wyobrażenia, że w przypadku Żydów, ze względu na czynniki religijne i kulturalne, a później i rasowe, chodzi o wyróżniającą się grupę ludności. Dlatego też ta grupa musiała być podporządkowana własnemu prawodawstwu. Szczególne prawa i obowiązki wzmocniły także tendencję, że Żydzi w Europie mieli inną pozycję społeczną niż chrześcijańskie społeczeństwo. Często żyli oddzieleni od reszty społeczeństwa, czasami w gettachSprawdź hasło w glosariuszu. To jednak nie było jednoznaczne z całkowitym odgraniczeniem. W różnorodny sposób dochodziło do kontaktów między Żydami i chrześcijanami.
Żydowscy tragarze oczekujący na zatrudnienie Żydowscy tragarze w Warszawie, w oczekiwaniu na zatrudnienie; w czasach I wojny światowej.
Fot: Żydowski Instytut Historyczny

Ograniczenia


Żydzi często wykonywali inne zawody. Do tego byli przymuszeni przez ograniczenia prawne, względnie przejmowali działalność, która była zabroniona chrześcijanom. I tak w średniowieczu wielu Żydów żyło z pożyczania pieniędzy, które chrześcijanom było zabronione. Co prawda do tego potrzebowali Żydów, jednak jednocześnie zarzucali im, że uprawiają lichwę – uprzedzenie, które ciągnie się za Żydami aż do najnowszych czasów. Innymi dziedzinami były handel bydłem, starociami, względnie ogólnie handel.

Freuchen Gans była pod koniec XVI i na początku XVII handlarką w Westfalii, odznaczała się dużą siłą przebicia i przeforsowała swoje prawa także przeciwko chrześcijańskiemu przeciwnikowi. Jak często to było trudne pokazuje przypadek handlarza Jacoba Kaufmana i jego przetrzymywanie w niewoli w zamku Lembeck w roku 1602. Rodzina Meijer z Bedum, małego miasteczka niedaleko Groningen, oraz Perlsteinowie z Dorsten odnosili sukcesy w handlu bydłem. Zajęcia obu tych rodzin zostaną przedstawione. W czasach nowożytnych Żydzi działali szczególnie w przemyśle i bankowości.

Czytaj też następujący artykuł


Opowieści na temat "Status prawny i zawody"


Rolnicy i Żydzi pożyczający pieniądze (rzeźba w drewnie, 1531)

Dwóch żydowskich handlarzy (miedzioryt około1450)

Strona tytułowa wydanej w 1804 r. książki B. Beckera o bandach zbójeckich

Budynek Fundacji Marksa-Haindorfa

Studzienka z ulicy Szerokiej

Portret rabina Abrahama Sutro

Ulica Krawiecka  widok ogólny

Rzeźnik Hermann Perlstein ze swoimi czeladnikami

Levy Ali Cohen, 1862 r.

Cosmann Cohen

Wypędzenie Żydów z Pragi 1745

Jozef Meijer

Akwarela przedstawiająca sklep na targowisku, około 1888 r.

"Lebewohl"-nekrolog rodziny Meyer-Wolff 1880 r.

Fotografia, portret Jeanette Wolff

Ciasno zapisana kartka pocztowa, napisana w 1939 w obozie w Zbaszynie

Szyld zabraniający Żydom korzystania z parku

Młodzież w "Gut Winkel"

Panorama dzielnicy żydowskiej w Lublinie