Kultura żydowska po hebrajsku

Życie Żydów w Europie z dala od metropolii

Logo programu UE wspierające kulturę "Kultura 2000"
Logo Stowarzyszenia Krainy Westfalia-Lippe
Westfalen
Groningen
Lublin

Napisz do nas Kontakt |  Kalendarium: wydarzenia historyczne w skrócie Kalendarium |  Słowniczek Słowniczek |  Polecana literatura Literatura |  Odsyłacze do innych stron Odsyłacze | Dokumenty filmowe projektu Film | Dokumenty dźwiękowe projektuDźwięk |  Pomoc Pomoc |  Wersja niemiecka D  |  Wersja holenderska NL  |  Wersja polska PL  | 

  Znajdujesz się: Strona główna


Życie codzienne i kultura


"Czy istnieje różnica między żydowskim morzem i nieżydowskim morzem?""

Menora przed parlamentem izraelskim pochodzi od dormtmundzkiego rzeźbiarza Benno Elkana Żydowska sztuka z regionu Westfalii w Izraelu: Menora przed parlamentem izraelskim pochodzi od dormtmundzkiego rzeźbiarza Benno Elkana.
Fotografia: Andrea Löw
Tak kiedyś na pytanie, czym jest sztuka żydowska, odpowiedział malarz z Groningen Jozef Israels, nazwany Rembrantem XIX wieku. Anegdota ta pokazuje, że na pytanie, co jest specyficznego w żydowskiej sztuce i kulturze i czy w ogóle istnieje rozróżnienie sztuki żydowskiej, nie jest łatwo odpowiedzieć. Na to pytanie różnie odpowiadali także żydowscy artyści.W ich dziełach są czasami tematy mocno związane z żydostwem, odwołania religijne, niektóre dzieła charakteryzuje jednak bardziej przynależność do kultury danego kraju.

Osiągnięcia kultury


W regionie Groningen i w Westfalii Żydzi mieli duży udział w osiągnięciach kulturalnych, niektórzy postrzegali siebie jako żydowskich artystów, inni, którzy także byli Żydami - jako niderlandzkich, czy niemieckich. Ich dzieła są w dużej mierze częścią składową kultury niemieckiej, czy też niderlandzkiej. I tak pisarka Jenny Aloni z Paderborn swoje wiersze pisała ciągle w języku niemieckim, także kiedy już wiele lat mieszkała w Izraelu. Inni żydowscy artyści i twórcy kultury zostaną przedstawieni w naszych "historiach"; żydowska śpiewaczka Julia Culp, którą nazwano "holenderskim słowikiem" i która zdołała nawet wystąpić w Białym Domu; Jozef Israels, którego obraz jeszcze dziś wisi w pokoju premiera w Knesecie, parlamentu izraelskiego.
Polska prasa żydowska w języku hebrajskim i w jidysz Polska prasa żydowska w języku hebrajskim i w jidysz
Ilustracja: Żydowski Instytut Historyczny Instytut Naukowo-Badawczy (ŻIH IN-B)
W Lublinie rozwijało się bogate wyraźnie żydowskie życie kulturalne. To miasto, obok Warszawy, Wilna, Lwowa i Krakowa należało do najważniejszych żydowskich centrów kulturalnych w Polsce. Tu była żydowskojęzyczna kultura z literaturą i teatrem oraz własne żydowskie czasopisma, jak "Lubliner Tugblat". Inaczej niż w Europie Zachodniej ,wielu żydowskich pisarzy nie pisało po polsku, a żydowskie i polskie kręgi kulturalne egzystowały obok siebie.

Czytaj też następujący artykuł


Opowieści na temat "Życie codzienne i kultura"


Macewa Szaloma Szachny na starym Kirkucie w Lublinie

Synagoga Maharszala przy ulicy Jatecznej w Lublinie

Dwóch żydowskich handlarzy (miedzioryt około1450)

Budynek Fundacji Marksa-Haindorfa

Urodzony w 1725 r. w Hamburgu autor i pedagog Naphtaly Herz Wesseley

Studzienka z ulicy Szerokiej

Ulica Krawiecka  widok ogólny

Obraz Jozefa Israelsa

Jakob Loewenberg jako młody nauczyciel

Panorama Lublina

Dom rodzinny Juli Culp

Żeńska grupa towarzystwa gimnastycznego "Atilla" w akcji, 1928

Clara Asscher-Pinkhof

Bella Nissenbaum

Strona tytułowa czasopisma "Lubliner Tugblatt"

Fragment rękopisu opowiadania "Androginus” Izaaka Bashewisa Singera

Zniszczona synagoga w Ahlen 1938

Współczesna fotografia lubelskiej jesziwy

Nagłówek strony sportowej CV-Zeitung, z 30 czerwca 1938

Pochód pierwszomajowy w 1933 r. w Ahlen/Westfalia

Młodzież w "Gut Winkel"

Panorama dzielnicy żydowskiej w Lublinie